Multinationals ontduiken massaal onze belastingen (maar wij krijgen wel gratis koffie)

Oeps. Wij komen echt niet elke week, laat staan elke maand bij die Zweden over de vloer. Maar als ik zo rondkijk en optel, dan hebben we toch aardig wat van die Scandinavische spölutjus in huis staan. Het is dan wel even schrikken als Paul Tang, Europarlementariër, oproept daar maar even niet meer naar toe te gaan. Blijkbaar betalen we die gratis koffie en goedkope ontbijtjes toch vooral zelf. Want Ikea betaalt wel heel weinig belasting. Ongelukkig genoeg doen nog tenminste 14 andere multinationals dat ook. Dat wordt allemaal duidelijk uit een recente QuickScan van hun jaarverslagen. Pure belastingontwijking dus – of laten we dat maar gewoon belastingontduiking (ook al is het legaal) noemen.

‘Goede sier maken, maar niet alle belasting betalen. De dubbele moraal van multinationals.’

Belastingontwijking is voor de meeste in Nederland gevestigde multinationals een dagelijkse praktijk. Hoeveel belasting ze precies betalen is niet te achterhalen. Dit blijkt uit een QuickScan van de jaarverslagen van 20 grote multinationals door de PvdA-Eurodelegatie. Opvallend is dat alle onderzochte multinationals actief zijn op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar tegelijkertijd blijken ze alles in het werk te stellen om zo min mogelijk belasting te betalen.

Paul Tang: “Wel goeie sier maken over maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar niet alle belasting betalen. Dat is een buitengewoon hypocriete moraal. Geen burger die daar mee wegkomt. Deze dubbele moraal hanteren veel multinationals en daar moet iets aan gedaan worden. Een Europees fair tax keurmerk voor eerlijk opererende multinationals kan een goed middel zijn om bedrijven te bewegen om wel een verantwoord belastingbeleid te hanteren.”

Nederland speelt een prominente rol in belastingontwijking en staat bekend als een land dat multinationals heel veel belastingvoordelen geeft. Een internationale aanpak moet ervoor zorgen dat multinationals op een eerlijke manier belasting gaan betalen.

“Landen moeten elkaar niet beconcurreren om met belastingvoordeeltjes bedrijven te lokken. Ze moeten juist samenwerken zodat multinationals de belasting betalen die ze moeten betalen. Dat geld kan gebruikt worden voor scholen, ziekenhuizen en veiligheid”, aldus Paul Tang.

Hoeveel belasting betalen multinationals?

Het is niet duidelijk hoeveel belasting de multinationals betalen. De gerapporteerde bedragen in het jaarverslag geven een vertekend beeld. Multinationals manipuleren winstcijfers zodat er zo weinig mogelijk belasting wordt betaald. IKEA draagt bijvoorbeeld een groot deel van haar winst af aan een stichting ter bevordering van design om het betalen van belasting te ontlopen. De stichting heeft een waarde van 37 miljard euro, maar IKEA betaalt nauwelijks belasting. De PvdA wil dat er een einde wordt gemaakt aan dit soort schimmige constructies.

“We moeten bedrijven verplichten om in hun jaarverslag op te nemen hoeveel belasting ze waar hebben betaald, zodat ze het niet meer kunnen verdoezelen”, aldus Paul Tang.

Belastingparadijzen

Ruim 75% van de onderzochte bedrijven heeft een of meer dochterondernemingen in een belastingparadijs. In de meeste gevallen gaat het om exotische eilanden als het kleine Bermuda, waar Shell bijvoorbeeld maar liefst 46 dochterbedrijven heeft. “Als we de financiële stromen naar dit soort belastingparadijzen belasten, kunnen we deze praktijk snel stoppen”, aldus Paul Tang.

De QuickScan lees je hier: Wat je niet in het jaarverslag zult lezen…

 

Wat vind jij hiervan?

Internationale bedrijven gebruiken Nederland om belasting te ontwijken. Vaak door gebruik te maken van een Nederlandse brievenbusmaatschappij – een bedrijf dat vrijwel alleen op papier in Nederland is gevestigd (in Nederland zijn er wel 14.000!). Via zo’n brievenbusmaatschappij kan een bedrijf winst verschuiven naar een belastingparadijs en hoeft er daar veel minder belasting over te betalen. Zo’n bedrijf betaalt dan dus te weinig belasting aan het land waar het feitelijke actief is.

taxjustice-logo-yellow

Vooral ontwikkelingslanden zijn hiervan de dupe: jaarlijks lopen ze miljarden mis door belastingontwijking. Alleen via Nederland jaarlijks al minstens 460 miljoen euro. Geld dat hard nodig is om scholen, ziekenhuizen en wegen te financieren. Ook de EU zelf ondervindt veel schade van dit soort constructies, jaarlijks loopt deze op tot 150 miljard euro aan gemiste belastinginkomsten.

Overal in de wereld draaien gewone burgers en gewone bedrijven op voor de alsmaar groeiende rekening, omdat die wél gewoon belasting moeten betalen. In plaats van een eind te maken aan deze oneerlijke praktijken, is er steeds meer concurrentie tussen landen: welk land biedt multinationals de beste voorwaarden en de laagste tarieven.

Als jij ook vindt dat dit niet langer zo kan en ook in elk geval iets wilt bijdragen aan een eerlijk belastingsysteem, teken dan de petitie van Tax Justice NL.

Button petitie

Euh, wat is eigenlijk het probleem?

Belasting is de belangrijkste en meest duurzame financieringsbron voor ontwikkeling van (de mensen in) een land. De Europese Commissie schat dat alleen al in Europa 1000 miljard euro wordt misgelopen door belastingontwijking en -ontduiking.

Rijke mensen, banken en multinationals hebben een geavanceerd systeem opgebouwd van belastingparadijzen, ondersteund door legers van accountants, advocaten en lobbyisten. Dit systeem is gebouwd om bewust minder belasting te betalen over hun winsten en rijkdom. Deze elite is volledig afhankelijk van door de overheid gefinancierde infrastructuur en instituties en publiekelijk opgeleide arbeidskrachten om hun geld te verdienen. Maar door de belasting te ontwijken, dragen ze hier zelf niet aan bij.

Dit leidt ertoe dat steeds meer rijkdom uit het publieke domein in particuliere handen valt. Dit verstoort de economie, ondermijnt de democratie en berooft mensen van de vitale publieke diensten die we nodig hebben om te leven.

En dat lijkt allemaal erg genoeg om er iets aan te doen. DOEN!